"Mihrâng Pasalṭha David Thiek;
Ram ta dinga Martyr i chang ni khan,
Vân le hnuoi kâra khin
Sârpui an zâm naw maw?"
Thlahmur 2, 2023 Pathienni a ni a. Zîngkhuo a hung var a. Khuol thu inthang vêl chun abîktakin Hmâr khawvêl a deng suok nghâl a. Hmâr khawvêl el chau niloin chu thangko ri chu Zoram Khawvêl hmun tina an thang suok a ni tak el awm ie. Zohnathlâk hnam tin lai chappui kâng angin an thang suok taa. Lungdam hrim ei um nawh!
Ni dang anga nunphung pângngai le zalên taka hun ei hmang thei ni sien chu Kristien hai chun ei Pathien Hring bie dingin Biekin inlawi ngei ei tih. Sienkhawm, ei Manipur ram buoina leiin chuong ang nun chu suongtuo thei ding ngirhmuna khawm ei um ta nawh. Rambuoiin inkieng zai a la rêl thei naw a, ni 60 sûng zet râl rêlin hun ei hmang chu an tah. Ieng chen am la ning a ta?
Churachandpur suotieng panga um, Km 30 vêl a hla Hmâr khuo Langza chu Meitei misuol ruolin an hung rûn thut a. Tukhawm inringlawk hman an um nawh. Mitinin an damna ding seng ngaituoin hmun himna panin thlaphâng takin an tlân dar tawl a. Chuonglai chun ei tlangvâl David Ṭhiek chu an saseng hman ve ta naw a, mihriem ngaia vangduoina tâwpkhawk chun a chunga thla a zâr lem tah. A pawi takzet!
Chalrâng mi dawizep ruol, an bu inhniktak khawm thukhêl hril, sawrkâr thahratna hmanga mi râwtram tumtu hai chun David Ṭhiek chu an man tah a. Ama ruol hin mi pahni man sa anni bawk. Mana umhai chu an hnam hming indawn anni a. Mi pahni hai chu himtaka inthlasuok an nih. David ruok chun, "Hmar ka nih!" a ti leiin cheltângin a um a. A hnam a ṭan leiin a hringna chenin a tuor pha hiel ta a nih.
Tlangvâl huoisen, David Ṭhiek chu chalrâng misuol hawn, sertan lo haiin kutthak nûlna in an hmanga. Tuorna tinreng intuortirin a um a. Hmangaitu neilo ang el in siel angin râwngtakin an sâwi vêl a. Hransâr an inlâm a, ennuom siemna'n an hmanga. A taksa pênghai khawm chu sa sâttu in hnesaw taka sâ a sât ang ela chan darin a um a. A lu tan a ni bawk a, tan chau chu dittawk loin daingula târ a la ni ta pei a. Mihrâng vâl thisen chu kang râwtin an khawtuola ngei inluongtirin a um a. A taksa la umsun hai khawm chu meivâm in an chang zo ta a nih. Lunglai a na! Lungdam ni um thei a ti'm?
Mihrâng - Pasalṭha ruong hi kim taka inhlawm ding um naw sien khawm; a rûhai chu rût khâwmin Hmâr Thasuopuon, puonmawiin mawitaka tuomhlawm in a um a nih. Ama neka Hmâr Thangsuopuona tuom phu hi Hmâr hming sak lai hin ei um ring a um nawh.
Aw... Hmar Lânu - Vâlruol hai;
Sakruong pawmlo mihrâng vâl in,
Famrolung muol a liemni hin;
Hmar Thangsuopuon mawi lo inhlie ro.
Ama, Pu Malsawm Darngawn in
"Hmar kanni hi kan lâwm kimna" ti a bul ṭanin hla mawitakin a lo siema. Chu hla chu sakin hun tamtaka lo lâmpui hlak ta inla khawm, ei unaupa ruok hin chu HMÂR a nina hi a thipui lem ta hlau a nih. Nuom sien chu 'lem ang der' in, a hnam inphat sien chu a damkhawsuok ngei khawm ring a um. Sienkhawm, hnam phatsantu nia dam zing nêk chun ringumtaka hnam thipui chu a thlang lem ta a nih. Hnam 'Pasalṭha' hai lai a hming a chuong ve tah a. Hnam lungpuia ziekkâi a ni tah! Ṭhang le thar chena khawm hril la ni pei a ta, innghil ni um ta ngai bawk naw nih.
Hmelma nunrawng hai kut tuorin Hmâr tlangvâl thisen a luong meu chu hnam hmangaituhai thinbâwr a khei a. A hnung thuoltu ding Baâl hmaa la dingṭhaṭhuon ngailo tamtak a cho suok mêk a nih.
Hi thina nunrâwng hi hnamin ei sûn a. A sûng le kuo hai ei tuorpui hle a nih. "Aw Pasaltha fam zûn a na ngei el..." ti a Pi Nienglawmkim in hnam hla mawi takel a lo siem hin, mihrâng Pasalṭha David Thiek ei inthla ni rawse.
In fam ni khan si-âr lai vân zawla;
Sârpui a'nzâm mihrâng fam hnung sûnin,
Khawtlâng a ngui lenruol ha'n ṭap kan bâng thei naw;
Vângkhuo a ngui ruoi ie Mihrang an fam ni khan.
Aw Pasalṭha fam zûn a na ngei el;
Chûn le zuo hai ṭap lai an bâng thei naw,
Ramsiem di'n zaleng hai an tho zo ta
Hung tho nawk ro aw mihrâng fam hnung hai.
Thubel:
(Buoi inṭantir lai khan khawlai tawng tamtak hriet ding a um a. Ei unau ṭawng dang hmang haiin "Hmâr hai chu lo ṭawngṭai lem ro" an mi tih ti dâm, "Hmar hai chu ei dawi, relief tieng hin ṭhang la rak ei ta ni'l" ti dâm hrilin a um hlak. Ni e, mihai mi hmu a chu ei inri bên buon nawa, huoi ei hlaw naw khawm a lo ni el thei. Anni angin râldoa ei thang nasa thei ve naw a, ei râlthuom nei khawmin a zir naw lei khawm chu ning a tih. An mi ti na hai chu a awm na chen khawm a um thei a. Amiruokchu thudik chu, "Hmar hai hi hnam dâwi ei ni nawh!" ka ti nuom a nih.
_Ei hnam a telpuiin ei zie renga khawm hnam lunginuoi, a theichina chu inremna zawng ṭal ṭal hlak mi ei nih. Inremna ding ani phawt chun a tlawm lem ni khawm ei rin nawh. Chu ei Kristienna nunin a mi khuop ve na khawm ni ngei a tih. Ei vângnei am ei ti ding, tuta ei buoina a khawm hin ei unauhai angin chuonga tuor taluo ei um meu nawa, ei lo um khawma ei tam naw hle. Amiruokchu, ei lung a sen ta laklaw chun a tawprâwta ṭhang hlak, unau lushai haiin 'savawm thing vawn' an ti ang ela a ei se ta chu inthla mei mei lo ei nih. Ei lung a sen ta chun tu khawm a dâwi ti a hril ding ei um nawh.
Ei buoina intan deu hlim lai khan chu mi tamtak lungphu a suk buoi phâk ve naw a. Ni 60 ding lai ei buoi tah a. Ei chipui, ei unaupa ngawi ngawi nunrawng taka that a ni thu ei hriet zet chu Hmâr hi tukhawm a dawi ei um ta nawh. Ei lunginuoi leia dawi anga inlang mei mei ei lo ni lem. Mihriem lungsenna a suok tak tak chun tukhawm hi ei lo dawi naw ti a chieng. Ei unaupa thisen in a mi ko a. Phuba la dinga inring tamtak mi huoisen an inthlar ṭhuopa. Pasaltha thina hin mi huoisen tamtak a ko suok mêk a, a hnung thuoltu dinga inpei zing ei nih. Hmâr ei nih. Ei zâm nawh! Ṭhuoituhai, iengtinam leh?)
#Riekmaw Cabin
3rd July, 2023
Namata
ReplyDelete