KA ṬAWNGṬAINA NGHIL AM AN TA?

Hmangaina hi iem a ni a? tiin indawnna siem inla chu dawnna chi dang dang hmu ngei ei tih. Nunghâk le tlangvâl inngainatna lipuia inhlieu ta hai tamtak chun hmangaina chungthua hin hril ding nei ngei an tih. An hril dân ruok chu inang kher naw nih. Asanchu, an tawng dân khawm an dang tlat leiin. 

Nunghâk le tlangvâl inhmangaina thu hi a ngai anhawia. Lidam-ah, hmangaina lawngin an intâwl dier dier a. Lênglai pâr ang vul in, chanchin ngainuomum tak an ziek hlak. Sienkhawm, suor siet in a nuoi hmangainaa hliem tuor chanchin ruok chun thin bawr a sun thleng a. Lung hi a na vawng vawng hlak. Chuongang mi ta ding chun hmangaina hi ṭapna ruom inhrawtirtu, hnuoirama vangduoi bîk ngawi ngawi a inhrietna chen an nei tir hlak a nih. 

Nunghâk le tlangvâl inhmangaina chungchâng hi hril inhawi tak el. Hrietthiem intak takel chu a nih. Lal Solomon meu khawma a hrietthiem phak lo thil a ni tlat leiin kei telul hin hrilfie  ka tum chuong naw a. Ka theina le hrietna khawmin a phâk zo nawh. Amiruokchu, hmangaina hi a tawngtu sûngrila chu fietaka inziek, nun a inlang chieng hlak chu a nih.

A kârchang hin chu hmangaina ei ti hi nunrâwng tak angin an langa. Mi tamtak chun hmangaina leia hliem tuor zo loin nundân inhmangna in an hmang rawp hlak. Ka ruolpa chun a chanchin lungsietthlak tak chu hieng hin a mi hril a. "Hmatieng hun ding dâwnkhâwlin duthu kan sâm ve hlak a. Kan inhmangai ve annawm. Sienkhawm, nun inhawi lem beiseiin a mi liem san an ta kha! Kan chan hi a sie ema nih. Kei, damsûnga kâmding ve lo ding hi insit ka lo um deu khawm ning a tih. Kan insûng khawsakna hlak hieng el hi a ni si a. Hmangaina hi maw... Ka hrietthiem thei nawh!" tiin a suk tâwp a. 

Ka ruolpa pakhat khawmin a ti annawm. Lekha ei inchûka, exam dang dang pe dingin ei inbuotsaia, hmatieng hun ding thlira beiseina êngtaka hun ei hmang lai chu an mi huor a. An ina leng khawm lâwm ei hlaw hlak. Sienkhawm, damsûnga Pathien ram rawngbâwl dinga ei hang insiem meu chu an mi biek dân a dang tah a. Rawngbawlna rama ei hang fe san meu chun sawt niloin ṭhena thu a hung tlunga, "Hmangai ka che ka thiemdân po hin..." ti a thu mi tiemtu ngei khawm khan mi hmangai dân a thiem zo ta naw a. Damsûng khawsakna ṭha lem hnawtin a mi liemsan an ta kha! A ni ngei, hriet ngailo ram, ramthima damsûng hun tamlem hmang nêk chun insûng inhawitaka khawsa a. Car manto a chuong chu tuin am thlang naw bîk an ta? Ka dem ngam nawh! Chuleiin, kei chu hmangaina ei ti khawm hi ka beisei ngam ta nawh. A tawpa natna intlun tu chau a nih a ti tah a. 

Ni e, hmangaina nun hi hlimum angin inlang hlak sien khawm, a tâwpna chu mitthli hi a ni ti thei dingin tamtak a um. Ruol u pakhat khawmin hieng hin a hril a, "Ei hmangai em em, kum tamtak lung ei lo inruolpui ta haiin hmangai dang an mi neisan a, an mi hang maksan zet chu lung hi a na ngawi ngawi a. Khawvel hi a re thlawk thlawka. Ei nghatna tieng tieng khawsawtna in a mi tuoma. Zan hun ding ei huphur a, zingkhuo var khawm an dang chuong bîk nawh. Nun hi ei nghawka. 'Aw bo el raw hnuoi nghawkum' ti hla kha ei hla dittak a ni nuom vieu a ni aw..."

A harsa chu ning a tih. A hril peina a chun, "Mihriem tuorna tawpkhawk hrilfietu mithli a hung far a. Pindan sungrilah, mi hrietloa mithli hrûk fat fat chang a um hlak a nih. A natzie chu a tuortu chauin ei hriet a. I chau, i pa naw inti el thei khawm a ni bîk nawh. Tuisik lem khawm an tak ṭal châng a um. Mihrâng Thangzawra ngei khawma artui khawm a se kawi zo tlawt naw a ni kha!" tiin. 

Hmangaina hi ṭhenkhat ta dinga damna, hlimna le lawmna intluntu chu a ni ngei el. Sienkhawm, nitla senglo rama lal Edward VIII chun a lalṭhungpha a maksan pha hiela. Greek rambung kara indo chanchin rapthlak tak el, 'The Trojan War' khawm hmangaina leia suok a ni a. Chuong ang bawkin râl hrât le ropui lal Arthur ngirhmun inphet duoia a umna san khawm; a nuhmei, a hmangai em em le a sipai huoisen le ringrawl, Sir Lancelot inkara hmangaina hung pieng lei ti thei dingin a um. Chau chu annaw, nunghâk le tlangvâl inhmangaina ngaihlu em em tu St. Valentine khawm hmangaina leiin a 'Martyr' a nih. Hmangaina hi a nun a râwng ti nuom châng a tam hlak. A mak ka tih! 

Khawvela hmangaina chanchin ngainuomum tamtak hi chu lungsie taka tâwp deu vawng chu a ni hi. Hieng lei hi ni ngei a tih mihrang C. Ṭhuamluaia in, "Hmangaihna in tih hi a tha lo a ni ang, ṭahna a ni" a lo ti hiel kha! Chuleiin, hmangaina hi maw... Kei khawm ka hrietthiem bîk naw a. Hrietthiem khawm ka tum chuong nawh. Sienkhawm, a mawi hi ka tih. Vawikhat bêk chu hmangaina pârzu thlum ngawia intem chu nuom a um ve ie maw Lalṭhian...? 

Riekmaw Cabin

14th February, 2025