KA ṬAWNGṬAINA NGHIL AM AN TA?

Hmarkhawlien khawzâwla ṭhalai inkhawmpui (rorêl) a um ding thu ka hriet chun thafân nawna tak ka nei a. Sienkhawm, peinaw leia fe naw ngawt el thei ka ni naw a. Phûr lo zet chun changer ni 25, 2021 khan ka'n pai suok a. Râlkhata inthawk chun ka quarter inkal bara um chu ka zuk thlîr kir a. 'Aw... kawppui neiin nau le te leh inkâwi dam ni ta lang chu; ka nauhaiin an pa khuol inzin ding chu mi ngên in ṭap khêk vêl ding an na, an nu chun lo thlêm mawl mawl a ta. Nû tak khawm chu a nauhai ang thoa mi ngai ve a ni ti chu inhmai ruol ni naw ni a, nauhai hmu inlauin insûm ve hram hram a ta'  tiin ka ngaituoa. Chuongang hun chu tawng ni lang chu Lalṭanpuia Tochhawng angin hieng hin insam ve ngei ka tih. 

Ka hmangai teh u lo kal hnai ula;

In mittui ka lo hrufai ang che u.

Aw kan hotupa min hrethiam mai teh;

Hmangaih te ṭhen hi a har lua a ni.

Mampui kan hmangai hraileng te hi;

Hmangaihna in duatten lo chawi ang che.

Lungphang lo la chhel takin awm raw;

Hmangaih Lalpa'n a ṭanpui ang che.

Sienkhawm, chuonghai po po chu mihriem suongtuona el a la nih. A tak ram nun 'iengtikam?' ti ruok chu hril thei a la ni nawa. Hril thei ding âwm khawmin hringnun a lan her rem thei nawh. Chungtienga Pa remruot nghak el naw chun kei mihriem ve el hi ka theina a tlawm a nih. 

Leh! Hmarkhawlien pan chun ruol pahni leh kan tlan viei viei a. Silchar kan hang lût zet chun bengvar taka mi lo ko m koawl mawl tu tamtak an um a. Ram laia ramsa haiin sathlaw an inchu ang hi ni takin kan inhriet. Chuonga an mi bâwm vel chun boruok lum chu an bel sa zuol a. Ninginip an suk um hle el. Khawlai fe tum am kan nih tia an min dawn sên chu kan ruolpa zai innem na'n a zo ta naw a, "London ah!" tiin a dawn tâwl ta ṭhuoi a. Chu phing chun an inkieng deu sap a. London chen mi phur tlung chu an inzuom ta naw ni ngei a tih. 

Hmarkhawlien chu kan tlunga, Ṭhalai In a chun hming hai zieklutin kan um dan ding an mi hril a. Ṭhalai ruol mani sin senga buoi nak nak hai chu ka en vêl a. An fel in an chang-chavei chu en a hadam hle.  An innui sar a, sawl hmel hrim an put nawh. Chutaka chun a nih, piengtir a inthawka 'mi fel'  hrim ni âwm tak hmel ka hmu chu! Chu china inthawk chun boruok lum khawm chu a hung innem deuin ka hriet a, sawl khawm a dam sawng sawng el. Kan vawikhat hadam zo chun kan riebuk dinga an lo riruong Carmel Hostel a chun kan inputlut nghâl tah a.

Zântieng chun phîng vun mar pangin uisa kan fâk a. Lungsen a um naw hle el. Hmun danga inthawka hung hai khawm an kim phuor tah, hmarbiel tienga mihai ti chau naw chu. Ruolhai le inhmu in kan in chibai sap sap tawl a. Kan in chibai zo chun ruolpa Huopz (Samuel Lalhuopzau) chu inhmawtakin a fe a, Silchar tieng fe ding nunghak a zun thla liem a ni ka ring. Ka ring suol ka ring bawk nawh. Zân hun âwl kan nei hlau leiin Dâr Ka (Pastor Gospel D. Sinate) leh ruolpa Joseph Darngawn @ Sêpa damnaw kan va kan a. A hmel ka hei en chun a thla deu kieng a. Hnuchâk invawi ang hiel in ka hmu. Thingpui sen dâwn malam chun kan ti ti a. Chuonga kan ti ti zing lai chun nunghak pakhat hmel de kak el hi choka tienga inthawk a hung suok a. Ama nu chu ka hmu hlak tah niin ka hriet. Ka zuk en chieng chun, "Aw, a ni hi! Ruolpa Sêpa ma ma tluklo rim an nam eh!" ka ti lungril a...

Hmarbiel tieng hai khawm an hung tlung ve tah. Zan a lo sawt met ta leiin mi ṭhenkhat chun zâlhmun an lo rem mêk ta bawk. Ruolpa Taala Bhai (Pro Pastor H.D Ramtharlawm) an sil zo chun kan ti ti mawl mawl nghal a. Nunghak le tlangval, kum tam tak inhmu ta lo hnung inhmu thut ang el in kan lungril chu an paw a. Hril nuom kan hau bawk leiin Pastor Quarter inchung zâwl chu kan pan fâl a. Chutaka chun ṭhunghmun kan rema, thutin hrilin kan ti ti mawl mawl zing a. Zân khuo sawt ding hrim kan dâwn chang nawh. Asanchu, inhmu hun sung a tâwi ding ti chu kan piengni anga kan hrietchieng ve ve sa a ni tlat. Hril nuom, hril zo lo kha a la va tam de aw...!

Zing bu fa dingin Ṭhalai In chu kan pan nawk ṭhâm ṭhâm a. Bu fa dinga kan fe zat hin ke ngawtin kan inlawn a. Keini ang thoa phingṭam, bu fa dinga motor a fe hai chun an mi hung tlân pel zut zut rawp hlak. 'Hung chuong ve ro' ti a mi kotu râwl ding âwm kan hriet ngai nawh. Sêpa bêk kha a dam ni sien chu sâwl takin kan lâwn bîk naw ding vei le ka ti lungril a. Kawngkhat ngaituo chun ka thla a sie vâng a. Ka ngaituonaa chun ramtin a hung lût a. Sienkhawm, ''I kuom ka tlung pha leh, damtê'n innui sieuin, ka lan zawt ding a na. Ka ti hlak annawm Pa...''  ti hlathu in kan hnêm thei hrâm a. Hi lai thu khawm hi hril sei nuom tam tak a um. Chu tieng chu la hun phawt el raw seh!

Bufâkna hmun kan tlung chun a ṭhen chu an lo khawp tâwl tah. Ṭhalaihai chun kan fâk ding chu an hung siem mawl mawl a. Bawngsa chartang, bêlpui sa ngei chu an hung thur a. Kan zuk fâk ṭan chun, nunghak pakhat hi kan kuomah a hung ṭhung ve nawl a. Mî hnunga awt kan ni bawk leiin kan inzak inlaua mi hung awtpui ni ngei dingin ka ring. Fel hi a sim theinaw a ni tak hmel. Ka lo ṭam deu ta bawk ning a tih. Ka thleng chu a phai duok nghal a. Ruolpa Ngaipu (Lalrongai Pangamte, fâk siemna tienga mawphurtu) chun hme semtu hai a hei koa, ka thleng chu Swiss Alps tlang sâng ang el a ni tah. Bu le sa hi ka fâkthei zawng tak a nih ti hrechiengtu pakhat chu Ngaipu hi a ni ve a.  A mi ngaituona hi ka lawm ngawt el. Khang lâwma tam kha ka fâk ka la hriet ngai nawh. Awtpui haiin an zir lei khawm chu a ni el dim?

Bu kan fâkkhawp chun kan riekna hmun tieng panin kan fe suk a. Sielmat ICI KTP a kan rawngbawlpui lo ni hlak Pi Ruotmawi w/o (L) Pastor Elson J. Thiek hai ina kan va lût kâwia. Insûng kan zuk lût chun boruok chu a rik deu tap hin ka hrieta. A naupa le an nufa choa an khawsa el ta chu ngaituona a suk sei hle. Hun tawite kan hmanga, ṭawngtaina le thilpek tlâwmte kan inhlân a. Ruotmawi mithli puma inhnîk deu fat fat chun lunglai a them a. Hmatieng hun ding thlirin a pik a, ngaituona an suk sei ngawt el. 

Inkhawmpui rorel le inthlangna hai khawm chu zo fel vawng a ni taa. Zântieng chun palai a tamlem chu an khuo tieng panin an inlawi tâwl a. Mi tlâwmte chau kan um tah. Zana chun inkhawma kan fe a. Khuongpu ding âwm an inlang el ta naw lei chun Taala Bhai le chun khuong kan va vuok a. Kum tam tak el; inkhawmna haia  Hmar hla inhnik taka sak phâk ve ta lo, khuongpui le khuongte leh inri dat dat a Hmar hla ngei sak theia ka um kha chu lunglawm a kim takzet. Independent Kohran hla ngei kan sak lem kha chu ka lawmna an sang zuol. Chu zân chun Rev. Alan Ṭhiek in Pathien thu a hril bawk. Roberts Jubillee Chapel, Sielmata inkhawm ang deuin kan ngai hiel a nih. 

Inkhawm kan ṭin chun Pastor Quartera kan lenga. Thlai thlêng kan awtpui nunghak khawm chu a ruolnu le an la châmbâng ve a. Hieng ang lawma mi fel le ngainatum chu an in khawm hriet nuom a um tiin an in tieng kan insawn phei a. Sienkhawm, sâwt um thei ding zie-zâng kan ni nawh. 'Mangṭha' tiin kan inthla liem ta lem a...

Ruolhai le chun kan ti ti a; kha nunghak ngainat um zie dâm, a bengvar zie dam, hawihawm taka um dân a thiem zie dâm chu kan hril zawm pei a. Ka hriet pei dan chun ama kha nurse a ni a, a pa khawm Independent Kohrana pension chena Pastor sinthaw a ni thu chu ka hriet zui pei a. 'Pastor Naunu' ni awm reng a nih. An hril tiena Lienchi sakhmel ieng zo ni inla chu maw...

Zîngkar inhma taka suok ding kan ni leiin zalhmun kan rema. Zîngkhuo a hung var chun fe dingin kan insiem a. Phûr a um naw hle! Misuol thi dinga an thuoi ang thluk in phûrna ka nei nawh. Sienkhawm, ni khat dang châmtheina pêk kan ni ta si nawh. Hunbi ruot zuiin kan intâwl liem ta tho a...

Hmarkhawlien fe a ṭul thu ka hriet laia ka phur naw vei leh. Ka suoksan meu chu lungrila helkam nei ang in kan hriet a. Phaizawla thingpuifehna hai khawm chu ka hmu chul deu ruoia. Inno sara um reng an um nawh. Iengkim hi an chul deu ruoi a ni takin ka hriet. A boruok lum em em vei leh iengleia Hmarkhawlien kha la thlâkhlaa, la ngaina thar vieu am  ka ni khawm ka hriet bîk ta nawh. Independent Kohrana mi hmasa hai - Rev. Taisena, Rev. H.K. Dohnuna  le mi dang dang hai an lo chêtthlakna hmun a ni lei khawm chu ni tâng a ti ie maw...?

Riekmaw Cabin

29th October, 2021